Bijzondere vondsten in 2011

Klik voor een vergroting van de foto’s in de tabel op de afbeelding.

SoortNederlandse naamKm hokPlaats /
Km-hok
Gevonden doorMaand / Opmerkingen
Alchemilla acutilobaSpitslobbige vrouwenmantel210-522
211-522
MeppelPeter VenemaSpitslobbige vrouwenmantel is een zeer zeldzame soort die voorkomt in het Drents-, Laagveen- en Gelders district. In Drenthe zijn vondsten bekend langs de Hunze (zie nieuwsbrief WFD no. 39) en nu dus ook langs de Reest. Vrouwenmantels staan te boek als een moeilijk geslacht. Voor een zekere deerminatie is het verstandig om materiaal te verzamelen en op te sturen naar het NHN (kan via Edwin Dijkhuis). Het is daarbij wel zaak om van alle bovengrondse delen van de plant wat materiaal te verzamelen. Dus een volledige stengel met bloeiwijze en bladen. Tevens moeten wortelbladen verzameld worden. De bladen van Spitslobbige vrouwenmantel kunnen met name in het voorjaar (nagenoeg) kaal zijn en daarmee sterk lijken op Kale vrouwenmantel die in Zuidwest Drenthe nog redelijk veel voorkomt. Voorzichtigheid met het op naam brengen is dus geboden!
Anisantha tectorumZwenkdravik245-565





229-528
Annen





Hoogeveen
Henny Leijtens





Joop Verburg
Mei
Zwenkdravik is in Drenthe een zeldzame en onbestendige verschijning. Na 2000 is het slechts zes keer gemeld.


Juni
Op het overslagterrein van Otten in Hoogeveen (zie ook Gladde ereprijs).
Apium inundatumOndergedoken moerasscherm227-551SmildeJelle AitinkJuni
Ondergedoken moerasscherm is in Drenthe zeer zeldzaam, maar het is de laatste jaren wat vaker gevonden (o.a door natuurontwikkeling). Bij Smilde is het gevonden in een sloot met kristalhelder water. De watervegetatie bestaat naast Ondergedoken moerasscherm uit Drijvende waterweegbree, Drijvend fonteinkruid, Puntkroos en draadwier, zoals op bijgevoegde foto’s is te zien. Ondergedoken moerasscherm is gevonden tijdens het veldwerk voor de actualisatie van de Drentse flora- en vegetatiegegevens, uitgevoerd door Buro Bakker in opdracht van de provincie Drenthe.
Carex x turfosaKruising tussen Stijve zegge en Zwarte zegge229-576BroekenweeringWillem StouthamerVoor zover bekend niet eerder gevonden in Drenthe! Materiaal verzameld in nat hooiland perceel (ten noorden van de Zanddijk en grenzend aan de Nieuwe Sloot) in de Broekenweering (Eelder- en Peizermaden). Materiaal in 2011 opgekweekt en op naam gebracht door Bart Hendrikx. Kenmerken vers materiaal: 2 stempels, min of meer polvormend en huidmondjes aan beide zijden van het blad.
Centaurium pulchellumFraai duizendguldenkruid230-527HoogeveenJoop VerburgJuni
Fraai duizendguldenkruid is in Drenthe zeldzaam. Bestendig komt het alleen voor rondom Havelte. Op de groeiplaats in Hoogeveen groeiden bij een verlaten pand hele rijen Fraai duizendguldenkruid tussen de tegels (samen met Gnaphalium luteoalbum)
Cicendia filiformisDraadgentiaan238-546HolmersFLORON/WFD inventarisatiekampAugustus
Tijdens een avondexcursie in boswachterij Grolloo is Draadgentiaan aangetroffen. Het is de tweede recente vindplaats van deze als bedreigd op de rodelijst staande soort in Drenthe. In Drenthe is de soort na tientallen jaren van afwezigheid verder alleen bekend van het Eexterveld, waar zij een aantal jaren geleden voor het eerst werd aangetroffen en nog steeds aanwezig is. De plek waar Draadgentiaan nu is ontdekt maakt deel uit van het natuurontwikkelingsproject Holmers-Halkenbroek. Dit gebied is een van de brongebieden van de Drentse Aa. Tien jaar geleden is hier de waterhuishouding hersteld en is de landbouwgrond afgegraven tot op de beekleem. In het gebied is ook Dwergvlas aangetroffen.
Corrigiola litoralisRiempjes226-535Holtveenslenk (Dwingelderveld)Maarten PerdeckAugustus
In het natuurontwikkelingsgebeid Holtveenslenk, waar in 1994 de bouwvoor is afgegraven, is een grote groeiplaats (ruim 1000 planten) gevonden van Riempjes. Het groeit hier samen met het eveneens zeldzame Dwergvlas. Riempjes staat als bedreigd op de rode lijst en is in Drenthe een erg zeldzame verschijning. Op de Dwingeloosche heide komt zij van oudsher (nog?) voor in een ’s winters onder water staande laagte.
Datura stramoniumDoornappel251-563Bareveld/De HilteBen HoentjenSeptember
Doornappel heeft als warmteminnende soort de wind mee. In Drenthe is Doornappel zeldzaam, vooral in de omgeving van steden en dorpen duikt het steeds vaker op. Plekken waar in de grond gerommeld wordt zijn favoriet. Ook groeit Doornappel in akkers, zoals op deze groeiplaats bij Bareveld.
Dryopteris x deweveriBrede x Smalle stekelvaren226-536Dwingelderveld – HoltveenMaarten PerdeckOp een bult met grond afkomstig van voormalige bouwvoor die in kader van natuurontwikkeling op ruggen is gezet groeien sinds enkele jaren een paar planten van een onbekende varen. Aanvankelijk is nog gedacht aan Tere stekelvaren (Dryopteris expansa), maar door Piet Bremer zijn de planten nu gedetermineerd als Dryopteris x deweveri.
Elatine hexandra cf.Glaskroos239-567VeenmeerMichiel van der Waaij en John Bruinsma



















Harry Holsteijn
Februari
Glaskroossoorten zijn zeldzame, kleine, veelal kortlevende, planten die gebonden zijn aan periodiek droogvallende plaatsen. In het Veenmeer groeide Glaskroos als overwinterende bodembedekker op 3 tot 4 meter onder water. De planten staan hier volgens Michiel al zeker 8 á 10 jaar. Op soort benoemen kan alleen met bloemen of vruchten en die waren zo vroeg in het jaar nog niet aanwezig. Er zijn is West-Europa drie soorten en voorlopig gaan we ervan uit dat het om de algemeenste gaat: Gesteeld glaskroos (Elatine hexandra). Gesteeld glaskroos komt vooral in het pleistocene deel van Nederland voor en breidt zich recent uit. In het noorden is het echter nog een zeldzaamheid. Dit is de derde melding in Drenthe en na 1952 is hij nog maar op één andere plek gezien: eveneens een zandwinplas bij Zuidlaren. Deze zandwinplas ligt een kleine kilometer noordelijk van het Veenmeer. Hier is het na 1995 niet meer waargenomen. Augustus
Bij een nieuw bezoek aan de groeiplaats van Glaskroos in het Veenmeer zijn nieuwe onderwaterfoto’s gemaakt. Uit deze foto’s blijkt duidelijk de aanwezigheid van gesteelde (kleistogame) bloemen. Daarmee is bevestigd dat het inderdaad gaat om Gesteeld glaskroos.
Eleogiton fluitansVlottende bies223-573RodenLubbert DijkJuni
n twee gegraven plasjes langs de insteekweg bij Roden staat Vlottende bies, samen met andere leuke soorten als Pilvaren, Borstelbies, Duizendknoopfonteinkruid en Grote boterbloem. Vlottende bies is in Drenthe zeldzaam.
Epipactis palustrisMoeraswespenorchis242-568Zuidlaren (PB-hoeve)Harold SteendamJuni
Enkele honderden planten Moerswespenorchis (het merendeel niet bloeiend) tussen Kruipwilg (door maaien laagblijvend) op de halfverharde parkeerplaats achter de PB-hoeve. Hier samen met o.a. Rietorchis en Stijve ogentroost. Moeraswespenrorchis is zeer zeldzaam in Drenthe. Naar verwachting is de groeiplaats op de parkeerplaats momenteel de grootste in Drenthe.
Gymnocarpium dryopterisGebogen driehoeksvaren236-547Boswachterij HooghalenEdwin DijkhuisMei
Nieuwe groeiplaats (circa 2 m2) in een berm vlak langs een zandpad in de boswachterij. Gebogen driehoeksvaren is zeldzaam in Drenthe.
Hieracium x flaggelareMuizenoor x Weidehavikskruid222-574



239-544
Nietap



Elp
Lubbert Dijk



FLORON/WFD inventarisatiekamp
Juni, Augustus
Voor zover bekend de 2e en 3e melding voor Drenthe van deze kruising tussen Muizenoor en Weidehavikskruid.
Huperzia selagoDennenwolfsklauw211-534HavelterbergKees van EerdeApril
Bij maaiwerkzaamheden op de Havelterberg (omgeving Hunehuis) door SBB werd in de machine een takje van een wolfsklauw gevonden. De afwezigheid van tandjes op de bladrand sloot Stekende wolfsklauw uit, de afwezigheid van een haarpunt aan de bladtop betekende dat het ook geen Grote wolfsklauw kon zijn. Het moet dus gaan om Dennenwolfklauw. Deze zeer zeldzame soort is voor zover bekend niet eerder op de Havelterberg gevonden.
Lathraea clandestinaPaarse schubwortel211-535HavelteAlbert Delfsma2011
Al enkele jaren groeit er bij Havelte Paarse schubwortel. De herkomst is onduidelijk, het meest waarschijnlijk is verwildering vanuit een tuin. De groeiplaats betreft echter een ogenschijnlijk natuurlijke plek, ver van de bebouwing.
Lemna turioniferaKnopkroosUurhok 12-52Veenkolonien rondom SmildeEdwin DijkhuisJuni
In nagenoeg alle onderzochte meetnethokken in dit uurhok komt in de veenwijken Knopkroos voor. Knopkroos is voor het eerst in 2007 in Drenthe waargenomen. Waarschijnlijk is het in Drenthe al vrij algemeen, maar wordt het niet herkend. Kenmerkend zijn de vaak purperkleurige boven- en onderzijde (met name rondom de wortelaanhechting) van de schijfjes. Voor wie de verschillende kroossoorten eens goed wil leren kennen, kan in de omgeving van Smilde zijn hart ophalen. Klein kroos, Bultkroos, Puntkroos, Veelwortelig kroos zijn er zeer algemeen. Wortelloos kroos en Knopkroos zijn vrij algemeen. Alleen Dwergkroos lijkt opvallend genoeg wat minder aanwezig.
Lepedium neglectumVergeten kruidkers242-568Zuidlaren (PB-hoeve)Edwin DijkhuisJuni
Nieuw voor Drenthe! Vergeten kruidkers is een sterk op Steenkruidkers gelijkende soort, maar dan zonder de onaangename geur (zie voor overige kenmerken Heukels, in Rothmaler staan goede plaatjes). De halfverharde parkeerplaats achter de PB-hoeve heeft de afgelopen jaren al verschillende leuke vondsten opgeleverd (zie ook andere bijzondere vondsten).
Litorella unifloraOeverkruid219-546
219-545
Drents Friese WoldJoop Verburg , Alida Taylor en Maarten van GelderSeptember
In een (naamloos?) ven in het Drents Friese Wold is een zeer grote groeiplaats van Oeverkruid gevonden. Op het moment dat de foto’s zijn gemaakt stond litorella op het droge. Toen Alida en Maarten er op aanwijzing van Joop zijn gaan kijken stond alles onder water.”Het leek net of de bodem bezaaid was met dennennaalden, maar er stond geen enkele den in de buurt.”
Luzula luzuloidesWitte veldbies214-520DinckningePeter VenemaApril
Op het landgoed Dickninge bij De Wijk heeft Peter Venema Witte veldbies teruggevonden. Hier voor het laatst in de begin jaren tachtig van de vorige eeuw waargenomen. De groeiplaats wordt beschouwd als stinzenmilieu, al bevind de stinzenflora van Dinckninge zich in een ander deel van het bos en staat er in de omgeving van de Witte veldbies geen stinzenplanten.
Lycopodium clavatumGrote wolfsklauw258-546ExloerkijlFrank LippeAugustus
Tussen Tweede Exloërmond en Valthermond ligt het in de jaren zeventig, rond een zandafgravingsplas, aangelegde bosgebied Exloërkijl. In dit gebied is onder berken- eikenstruweel een grote groeiplaats (circa 12 m2) van Grote wolfsklauw gevonden.
Mycelis muralisMuursla230-527HoogeveenJoop VerburgJuni
Muursla is in Drenthe zeldzaam. Muursla is in Drenthe een karakteristieke plant van bossen en andere schaduwrijke plekken op vochtige, matig voedselrijke (leem)grond. Ook staat het wel binnen de bebouwde kom op vochtige plaatsten. Meldingen die betrekking hebben op een meer stedelijk biotoop zijn in Drenthe tot nu toe echter zeldzaam, dit betreft de derde ‘stadse” melding.
Myriophyllum alterniflorumTeer vederkruid239-567VeenmeerMichiel van der Waaij en John BruinsmaFebruari
Teer vederkruid staat als bedreigd op Rode lijst. In Drenthe is het altijd al schaars geweest. De meeste groeiplaatsen lagen zowel vóór als na 1950 in de kop van Drenthe. De vondst in het Veenmeer past binnen dit historische verspreidingspatroon. Teer vederkruid is sinds de jaren vijftig in Drenthe sterk afgenomen. Eind jaren zeventig resteerden in de kop van Drenthe nog vier groeiplaatsen. Zo kwam het onder andere voor in drie aaneengesloten km-hokken in de benedenloop van de Drentsche Aa, slechts enkele kilometers ten noorden van het Veenmeer. Het duurde vervolgens tot 2009 voordat Teer vederkruid opnieuw in deze omgeving werd gevonden. Ook hier ging het om een voormalige zandwinplas, de Sassenhein Zuidplas bij Haren, die nu gebruikt wordt als visplas.
Oreopteris limbospermaStippelvaren208-541

236-549


240-546


240-548


241-543
Vledderveld

Boswachterij Hooghalen

Boswacherij Grolloo


Boswacherij Grolloo


Boswachterij Schoonloo
WFD excursie

FLORON/WFD inventarisatiekamp

FLORON/WFD inventarisatiekamp

FLORON/WFD inventarisatiekamp

FLORON/WFD inventarisatiekamp
Juli, Augustus
Opnieuw nieuwe groeiplaatsen van Stippelvaren. Het betreft inmiddels de 22e t/m 26e melding sinds 2000. Stippelvaren lijkt bezig met een gestage in opmars in Drenthe. Vooral gevonden in vochtige bossen op leem.
Plantago major subsp. intermediaGetande weegbree210-522MeppelPeter VenemaApril
Van ”Grote weegbree” zijn twee ondersoorten. De bij iedereen bekende Grote weegbree en de veel minder bekende Getande weegbree. Deze onderscheid zich van de Grote weegbree door de gegolfde en getande bladrand (vooral aan de voet), over het algemeen minder nerven (hierin zit overigens veel overlap) en het feit dat de top van de doosvrucht door de kelkslippen wordt bedekt (tegenover niet of nauwelijks bedekt bij Grote weegbree). In de flora staan duidelijke plaatjes. Bij deze een oproep om eens goed naar Grote weegbree te kijken, zeker in het stedelijke gebied! Peter Venema heeft Getande weegbree inmiddels in meerdere km-hokken rondom Meppel gevonden.
Potamogeton praelongusLangstengelig fonteinkruid



227-576
Groote diep (Roderesch)


Roderwolde
Henk Jansen



Lubbert Dijk
Mei



Juli
De vondsten zijn gedaan tijdens de provinciale vegetatiekartering. Langstengelig fonteinkruid is aangetroffen in een zijsloot van de Schipsloot bij Roderwolde en het Groote diep en een paralelleiding daarvan bij Roderesch. Na vondsten in o.a. het (Omgelegde) Eelderdiep en Peizerdiep (zie nieuwsbrief 2007) en een voormalige zandwinplas bij Glimmen (2008) is het nu dus ook gevonden in de omgeving van Roden.
Pyrola rotundifoliaRond wintergroen229-539

243-570


238-546
Terhorsterzand

Zuidlaardermeer, Zuidoevers

De Holmers
Kees van Eerde

PWG IVN Zuidlaren


Essink
Rond wintergroen is algemeen in de duinen. Daarbuiten is het zeer zeldzaam. In Drenthe komt het slechts op een paar plaatsen voor, waarbij het erop lijkt dat de groeiplaatsen niet lang standhouden. In 2011 inmiddels opgedoken op drie nieuwe plekken. In het Terhorsterzand gaat het om een groeiplaats langs een fietspad, op beide andere locaties is het opgedoken na natuurontwikkeling.
Solanum nigrum schultesiiBeklierde nachtschade242-568


256-534


209-523

260-544
Zuidlaren (PB-hoeve)

Emmen


Meppel

Valthermond
Edwin Dijkhuis


Edwin Dijkhuis


Joop Verburg

Edwin Dijkhuis
Juni/Juli/September
4e t/m 7e melding van Beklierde nachtschade, een ondersoort van Zwarte nachtschade die zich vooral ophoudt in het stedelijk gebied. Beklierde nachtschade maakt door de afstaande beharing op de stengel vaak een ”grijze” indruk. Zwarte nachtschade heeft alleen aanliggende beharing op de stengel.
Sonchus palustrisMoerasmelkdistel243-570Zuidoevers – ZuidlaardermeerPWG IVN ZuidlarenMei
Het natuurontwikkelingsgebied Zuidoevers van HDl blijft verrassingen opleveren. Langs de oever van het Zuidlaardermeer stonden enkele rozetten Moerasmelkdistel. Moerasmelkdistel is zeldzaam in Drenthe.In 2008 is Moerasmelkdistel bloeiend waargenomen in het aangrenzende (noordelijke) km-hok.
Veronica politaGladde ereprijs229-528HoogeveenJoop VerburgJuni
Niet eerder gevonden in Drenthe! Op het overslagterrein van Otten in Hoogeveen staat Gladde ereprijs, samen met andere Drentse zeldzaamheden als Zwenkdravik en Zandmuur. Op de detailfoto’s zijn de onderscheidende kenmerken fraai te zien: bolronde vruchten, brede overlappende kelkslippen, relatief lange stijl en de sterk ingesneden bladen.
Zannichellia palustris palustrisZittende zannichellia241-569MidlarenPWG IVN ZuidlarenJuli
Tijdens een inventarisatie van een particulier natuurontwikkelingsterrein bij Midlaren is Zittende zannichellia opgedoken uit een van de gegraven lagunes. Zittende zannichellia komt met name voor in het kustgebied en is geboden aan zeer hard en voedselrijk water en is in Drenthe zeer zeldzaam. Het komt alleen voor in de kop van Drenthe, op de overgang van het pleistoceen naar het Holoceen. De vondst bij Midlaren sluit naadloos aan bij de meldingen die in het verleden zijn gedaan langs de zuidoostkant van het Zuidlaardermeer (omgeving De Groeve). In 2010 is het tijdens een PKN excursie ook aangetroffen in het natuurontwikkelingsgebied Zuidoevers.